را به آب به دستور طبخ نموده بياشامند و هر پنج روز يا هر چهار روز به عرق نشينند بدين طريق كه قدرى چوب چينى را در آب طبخ نمايند به همان نحو و مريض بر كرسى نشيند كه ته كرسى را به خيزران بافته باشند برهنه شده لحافى بر خود گرفته ديگ را به زير كرسى برده سر آن را آهسته آهسته باز نمايند تا بخار آن به تمام بدن برسد و عرق شود و اگر علت بر سر و رو باشد گاه گاهى سر و رو را به زير لحاف برند و چون نفس تنگى كند برآورند و چون بخار ديگ تمام شود از كرسى به آهستگى به قسمى كه هوا نرسد فرود آمده لحاف را به خود پيچيده درست بخوابد تا عرق در بدن خشك شود پس لباس پوشيده برآيد و اثفال هر روزه را خشك نموده نگاه دارند كه اگر آب مطبوخ چوب چينى در بين روز صرف گردد قدرى از آن ثفل را در آب طبخ نموده به صرف آورند و در روز بيست و هفتم يا سىام به حمام رود و اثفال چوب چينى خشك كرده را به آب طبخ نموده به آن بدن را بشويند و بعد از فراغ از مطبوخ چوب چينى حلواى چوب چينى به نحوى كه در حرف الحاء در قرابادين ان شاء الله تعالى مذكور خواهد شد ده دوازده روز تناول نمايند و اين دستور از براى متوسطين و امراض ضعيفه است و اگر مرض و مريض قوى باشند در هر چهار روز دو مثقال و يا سه مثقال بر آن پنج مثقال تا بيست و پنج روز بيفزايند و بعد از آن به همان ترتيب بكاهند تا بيست روز يا بيست و پنج روز يا سى روز كه مجموع ايام زيادتى و كمى آن چهل و پنج روز نهايت شصت روز باشد و اگر بدن بسيار قوى باشد هر دو روز و يا سه روز يا هر چهار روز يك بار به عرق نشينند و بعد از اتمام به دستور به حمام رود و تا پانزده روز يا بيست روز حلوا تناول نمايد و بايد هفت هشت روز قبل و در بين و ده روز بعد از اتمام از خوردن آن نمك و بقول و حبوب و لبنيات و حموضات و آب سرد و ميوه‌هاى رطب و حار و مولد دم سوداوى و سودا و جماع و غسل و پرخوردن و بسيار كم خوردن و خواب بسيار و كم خوابى و اعراض نفسانى و بدنى خصوص در روز تعريق اجتناب لازم و واجب دانند و غذا منحصر بر قورمه چلاو و قليه با چلاو و كباب و يخنى پلاو و مزعفر يعنى طعام شيرين كه زعفران آن بسيار كم باشد و يا شله مزعفر و يا نان با كباب و يا قليه و قورمه و نيمرو بيضه مرغ و بايد كه همه بى نمك در امراض صعبه و در امراض خفيفه كم نمك و از گوشتهاى لايق مانند گوشت بره و بزغاله شيرمست يا جوان فربه و طيور لطيفه خفيفه مانند كبك و دراج و طيهوج و سنگخوار و امثال اينها باشد و از اغذيه غليظه و نفاخه و گوشت حيوان پير و لاغر و گاو و مرغ خصوص مرغ پير اجتناب نمايند و از لبوب فندق و انجكك و چلغوزه و حلويات كه مصنوع از اينها باشد و از حموضات و جماع و ميوه‌ها مانند هندوانه و انار و خربزه و انبه و كتهل و انناس و كوله و ماست و امثال اينها تا شش ماه بلكه بعض اينها تا يك سال پرهيز نمايند و باقى منوط براى طبيب است و در قرابادين كبير به تفصيل مذكور شد و دستور قهوه و سفوف و حلوا و عرق و معجون و نقوع و مرهم آن در قرابادين اين كتاب نيز ان شاء الله تعالى هر يك در رسم خود مذكور خواهد شد . * دستور آشاميدن عشبه مغربيه * مانند آشاميدن چوب چينى است در همه امور مگر آنكه از سه مثقال شروع نمايند و زياده از ده مثقال ننمايند در ابدان قويه و در ضعيفه از هفت مثقال تجاوز ننمايند و گاهى هر دو را با هم تركيب مىنمايند به حسب احتياج و گاهى در اين و در چوب چينى نيز قدرى دارچينى ريزه كرده براى مبرود المزاجان و براى صاحبان سرفه اصل السوس خراشيده مرضوض اضافه مىنمايند و بايد كه عشبه مغربيه جيّد را از طول شق نموده ريزه ريزه كرده در آب خالص يا گلاب يا بيدمشك يا عرقهاى مناسبه ديگر به دستور مذكور در چوب چينى طبخ نمايند و به كار برند و خواص و منافع آن ان شاء الله تعالى در ادويه مفرده مذكور خواهد شد . * و نيز طريقه آشاميدن صاصفراس * مانند آن هر دو است و اين منضج و ملطف و محلل و مفتح سدد و مجارى و مقطع و منضج اخلاط لزجه و مقوى اعضاى رييسه و مقوى حرارت غريزيه و دافع امراض بارده رطبه و سوء القنيه و استسقا و ضيق النفس و سرفه كهنه و سوء المزاج بارد معده و كبد و وجع گرده و مثانه و مفاصل بارده و بلغميه و مفتت حصات و مدر بول و حيض و محلل رياح غليظه محتقنه در مجارى بول و منى و دافع هيضه و قى و فواق و حمّى ربع و و با و طاعون و سموم است و به تفصيل در ادويه مفرده اين كتاب خواص و منافع آن مذكور خواهد شد ان شاء الله تعالى و با طريق استعمال در خاتمه قرابادين كبير ذكر يافت . * و شجرة النبى * كه به زبان فرنگى بلاسنطور نامند ماهيت و خواص و منافع آن در ادويه مفرده ان شاء الله تعالى مذكور مىگردد طريقه استعمال آن آنست كه بگيرند از جزو داخلى آن كه سياه رنگ و چرب است سى درم و از قشر خارجى آن ده درم اگر يافت شود و الا بدل آن ده درم از جزو داخلى نيز كه مجموع چهل درم باشد و به سوهان براده كنند و يا به دم كارد ريزه ريزه نمايند و در شش رطل آب در ظرف چينى يا شيشه يك شبانه روز بخيسانند پس به دستور چوب چينى طبخ دهند تا به نصف رسد و به دستور چوب چينى بنوشند اگر آب مطبوخ آن كمى كند ثفل آن را در همان مقدار آب طبخ دهند تا به نصف رسد و از آب اول صبح و شام نيم گرم بى شيرينى يا با نبات پنج درم بياشامند و آب دويّم را به جاى آب بنوشند و چون قريب به